Didar Islam
 (Magura, Jessore)

Rdô I exkPt :
        K×BK ÌkxWI AwxgûKwËkk iwcøËi AwcÖxdK xgËmðk xgšwdËK Awk GK cwe GxMËt xdËZ opËjwxMZw KËkËQd iw†kw ÌRlwk GK KÚxZ oìæwd xbbwk Bolwi„ 1967 owËl iw†kw ÌRlwk pwxReÖk MÞwËi Z^wk Rdô„ gwgw AwxikØl Bolwi xgiwd gwxpdyk GKRd KiêKZêw xQËld„ iw kImd Awkw GKRd MÙxpYy„ bÖB hwB I e^wP ÌgwËdk iËcø xbbwk eéi Ggv hwBËbk iËcø x§Zyt„ bÔkbÙxÄoóedí iwËtk ÌPÄwt og hwB Ëgwd DâP xmqwt xmxqZ pËt oÖeÞxZxÅZ„ e^wP ÌgwËdk iËcø xZd Ìgwd Ww£ßwk, GK Ìgwd Bx™xdtwk Ggv GK Ìgwd AaêdyxZxgb„ xbbwk BËlxUÛKøwl Bx™xdtwk Ggv Adø hwB xoxhl Bx™xdtwk„

gwlø I xmqw Rygd :
        xeZwk PwKxk oÔË¢ gwlø RygËdk xKQ× oit ÌKËUËQ ewxKþæwËd„ xmqw Rygd ÂkØk AwËM 1971 owËl ÈwcydZw jÖ˦k oit Z^wkw ewxKþæwËd AwUËK eËrd Ggv jÖ˦k ek 1974 owËl xeZw ÈexkgwËk ÌbËm xfËk AwËod„ xmqw RygËdk oÔPdw pt xdR MÞwi pwxReÖËkk eÞwaxiK xgbøwlËt„ GLwËd GK gQk ÌlLwerw Kkwk ek xeZwk owËa PËl jwd jËmwk„ AZ:ek jËmwk xRlw Æ×Ël 2t ÌmÛYyËZ hxZê pd„ GLwËd 6Å ÌmÛYy ejêìæ ÌlLwerw Kkwk ek 1979 owËl xSdwBbp KøwËWU KËlËR 7i ÌmÛYyËZ hxZê pd„ 1983 owËl xSdwBbp KøwËWU KËlR pËZ Go. Go. xo. ekyqwt oxóixlZ Ìicw ZwxlKwt 6Å þÿwd AxcKwk KËkd Ggv gwËtwlxR MÞØËe 1i þÿwd AxcKwk KËkd„ 1985 owËl GLwd ÌaËK BëUwkxixWËtU ekyqwt oxóixlZ Ìicw ZwxlKwt 4aê Ggv gwËtwlxR MÞØËe 1i þÿwd AxcKwk KËkd„ 1986 owËl gwvlwËbm eÞËK#ml xgmðxgbøwlËt (gÖËtU) BËlxUÛKøwl Bx™xdtwxkv xWewUêËiËëU hxZê pd„ 1992 owËl BËlKxUÛKøwl MÞØËe 4aê þÿwd AxcKwk KËk D£êyYê pd„ ewo KËk Ìgk pItwk ek ekB xdR xWewUêËiËëUk xmqK xpËoËg xdËtwM ewd„ 1993 owl ejêìæ xmqKZw Kkwk ek iwýUwoê KkËZ IB guokB PËl jwd jÖ£ßkwËÄÛ„ 1996 owËl jÖ£ßkwËÄÛk BDxdhwxoêxU Ag ËfõwxkWw ËMBëoxhl xgmðxgbøwlt ÌaËK BËlxƒÛKøwl Bx™xdtwxkv-G iwýUwoê Ìmn KËkd„ ÌþemwxlxU xQËlw GdwlM AwB. xo. xWRwBd„ ekgZêyËZ xe. GBP. xW. ÂkØ KËkd xKìç Aoiw® ÌaËK jwt„

KiêRygd:
        1994 owËlk RÖd iwËo jÖ£ßkwËÄÛk ÌQw› GKxU ÌKwóewxdËZ ÌjwMbwËdk iwcøËi Z^wk Kiê RygËdk oÔPdw pt„ GB ÌKwóewxdËZ GKxU xkowoê eÞËRƒ xQËlw Ìj, xKhwËg GKxU xPËek ËhZËk GKxU mUê Ìk™ ÌkxWI ÑZky Kkw jwt„ GËK xoËŠl xPe ÌkxWI glw pt„ 1994 owËlk exkËeÞxqËZ GxU xQl AZøìæ MkØZòeÔYê GKxU xgnt Ìj bÛØZ AMÞokiwd ÌUKËdwlxRk oËŠ Zwl xixlËt xKhwËg ËkxWI ÌUKËdwlxRUwËK LÖg bÛØZ pwËk ÌQwU I bwËi oþæw Kkw jwt„ xbbwk Bolwi I Z^wk bÖ’Rd opKiêyk (Akløw« Gk gwxoëbw) IB xkowËoê Avm Ìdd„ oiþæ ËkxWIËK GKxU xPËek iËcø xdËt AwowUw Ëo oiËtk Rdø xQËlw GKUw AZøìæ †kØZòeÔYê xgnt KwkY GLd ÌUKËdwlxR AËdKbÔk GxMËt ÌMËlI GxU ZLd ÌKgl ÂkØ pxâQl„ ’94 ËaËK ’97 owl ejêìæ xZd gQk xbbwk I Z^wk bÖ’Rd opKiêy xiËl AKõwìæ exkmÛi KËk eÞai eÞËUw UwBexU Ìgk KËkd„ Gkek GUw jÖ£ßkwÄÛop owkw xgËmð gøweK owrw RwMwt„ Gk KwkY pËâQ GUw xQËlw GKxU owKËoof×l xoËŠl xPe ÌkxWI jwk oiþæ Dewbwd GKxU xPËek iËcø„ gZêiwËd GxU gwRwËk K×BK ÌkxWI (Qxkm Rcfkr) xpËoËg xg¢ßy pËâQ„ Gk iËcø xbbwËkk xdRþñ 8xU BD. Go. eøwËUëU kËtËQ jwk þñ£òwxcKwky xZxd xdËRB„ ekgZêyËZ Z^wk ËoB o£òw Adø GKUw ÌKwóewxdk KwËQ xg¢ßy KËkd„ jwkw IB GKB ÌUKËdwlxRk Iek xhx£ KËk xgxhdí eÞKwËkk eÞwt 20xU eÞWwƒ gwRwËk xdËt GËoËQ„ G†Ëlw gZêiwËd KWêËlo iwDo, Ky ÌgwWê, Mwryk xkËiwUê KËëUÛwl eÞhÙxZËZ gøgpÕZ pËâQ„ ÌjLwËd KËtK m’ f×ËUk iËcø GKUw ÌkxWI xlv eÞËtwRd pt ËoLwËd gZêiwËd G ÌUKËdwlxRxU gøgpÕZ pËâQ„ owkw xgËmð GLd GckËdk eÞjÖx£ß gøgpÕZ pËâQ„ GUw GKUw gr ckËdk iwBl ÌýUwd„ oiþæ KwRUw GKUw xPËek iËcø xdËt AwowËZ xPexU xg¢ßy pËâQ iw¢ 50 ËoËëU„ 
        ËkxWI AËdK AwËM ÌaËKB AwËQ xKìç GZ Èùe exkoËk I GZ Èùe iÔËlø gwRËk GB eÞai ÌkxWI jwk AwxgûKwkK Rdwg xbbwk Bolwi„ GB eÞjÖx£ß gwRwËk Awowk ek ËkxWI Ggv G ov¢ßwìæ xgxhdí xRxdËnk bwi bm hwËMk GK hwËM ËdËi GËoËQ ÌoB oËŠ owBR AwËMk ÌPËtI ÌQwU pËtËQ„ GQwrw ÌkxWI ÑZky Kkwk RxUlZw AËdKLwxd KËiËQ„ gZêiwËd Ìj ÌKwd ÌlwK LÖg opËRB GKUw ÌkxWI ÑZky KkËZ ewËk„      
        Rdwg xbbwk 2000 owl ejêìæ G ËKwóewxdËZ KwR KËkËQd„ ÌKwóewxdk dwi G AwB xU (GdwlM BxëUËMÞËUW ÌUKËdwlxR)„ 2001 owËl GLwd ÌaËK ËgxkËt Ìix…i BdxUÛËMÞUwk ÌUKËdwlxR dwËi Awk GKxU gr ÌKwóewxdËZ xZxd xWRwBd xWËkƒk xpËoËg 2001 ÌaËK 2004 owl ejêìæ KwR KËkËQd„

ËbËm DâP eÞjÖx£ßk §wk DËdôwPËd xbbwËkk hÔxiKw:
        ÈËbËmk eÞxZ xbbwËkk kËtËQ Mhyk hwlgwow„ Awk GB hwlgwow ÌaËKB xZxd Z^wk AowcwkY Ìicw ÌbËm xfxkËt xdËt Awowk Kaw hwgËld„ 2004 owËl xZxd xPìæw KkËld gZêiwËd xZxd Ìj KwRxU jÖ£ßkwÄÛËZ gËo KkËQd Zw GLd gwvlwËbËm gËoB Kkw oºg„ KwkY xgËmðk owËa Zwl xixlËt gwvlwËbmI ÌUKËdwlxRËZ xKQ×Uw GxMËtËQ„ GLwËd BëUwkËdU ovËjwM AwËQ fËl ËbËm gËoB owkw xgËmðk  oËŠ ÌjwMwËjwM Kkw oºg„ Awk GB xPìæw xdËtB 2004 owËl xZxd ÌbËm xfËk GËo ewItwk AwB xo xl: dwËi GKxU ÌKwóewxd eÞxZÅw KËkd, jwk iwcøËi xZxd gwvlwËbËm ogê eÞai DâP eÞjÖx£ßk GKUw §wk DËdôwPd KËkËQd„ 
        AwcÖxdK xgËmðk DâP eÞjÖx£ßËZ gwvlwËbËmk Agbwd GLdI ejêìæ Âdø glw PËl„ xbbwËkk iËZ, ewúPwËZøk ÌbËm gwvlwËbËmk ÌKwd BËiR ËdB„ gwvlwËbmËK Zwkw Zlwxgpyd S×xr iËd KËk„ ZwËbk cwkYw, GLwËd gdøw pt I iwdÖn dw ÌLËt awËK Awk gZêiwËd oþæw mÛxiK xdËtwM KËk xKQ× ÐgËbxmK iÖbÛw Awt KËk„ gwvlwËbËm DâP eÞjÖx£ßËZ Ìj xKQ× Kkw oºg Zwkw Zw xgmðwo KËk dw„ eÞKÚZeËq, GLwËd ofUItwËkk xKQ× KwR ÂkØ pËlI pwWêItwËk GËKgwËkB Âdø AgþÿwËd gwvlwËbm„ Awk GB Agþÿwk GKUw exkgZêd AwdËZ xbbwk ÌbËm ogêeÞai eÞxZÅw KkËld ewItwk AwBxo xlxiËUW dwiK GKxU ÌKwóewxd ÌjLwËd Ìicw LwUwËdwk oÖËjwM ewËâQ gÖËtUop ÌbËmk xgxhdí xgmðxgbøwlt ÌaËK ewo Kkw xKQÖ ZkØY eÞËK#mly„ 
        xgËmðk LøwZdwiw xKQ× ÌKóewxd Ìjid: BdËUl, iwBË¢ßwofU jwkw AxZ DâP eÞjÖx£ß gøgpwk KËk, GLwËd KwR KkËQ AwiwËbk Ìbm ÌaËK ewo KËk jwItw gÉ Bx™xdtwk„ ZwËbk iËcø AËdK DËbøw£ßw AwËQd jwkw ÌbËm xKQ× KkËZ Pwd„ Awk G DË¥mø xdËt AËdËKB GKgwk KËk ÌbËm AwËod„ xgkÕe exkËgËmk KwkËY Awgwk Zwkw xfËk jwd„ xPìæw KËkd gwvlwËbËm G ckËYk BdËhýUËiëU Aoºg gøwewk„ GËqË¢ ewItwk AwBxo ZwËbk Rdø GKxU bÙÄwìæ Ggv GKUw oÖËjwM jwkw ËbËm xfËk GËo xKQÖ KkËZ Pwd„  
        MZ bÖB gQk AwËM xbbwËkk eÞxZÅw Kkw ÌbËmk ogêeÞai pwB ÌUKËdwlxRËZ gøgpÕZ jìèwvËmk xWRwBd ÐZkyk ÌKwóewxdËZ gZêiwËd gÖËtËUk BËlKxUÛKøwl gw KxóeDUwËkk 15/20 Rd ËQËl ÌiËt KiêkZ„ MZ bÖ’gQËk G ÌKwóewxdxU AwowcwkY oflZw ARêd KËkËQ„ GB eÞai AwB xo gw xPËek iZ xKQ× DâP eÞjÖx£ßËZ gøgpÕZ jìèwvËmk oóeÔYê xWRwBd gwvlwËbËm gËo ÐZky KËk Pydop xgËmðk KËtKxU ÌbËm xg¢ßy KkËQ eÞxZÅwdxU„ p^øw, GLd Awikw ËM#kËgk bwxgbwk Ìj, xKQ× DâP eÞjÖx£ßoóedí owxKêËUk MwËt ÌlLw awKËQ ÌiBW Bd gwvlwËbm„ gwvlwËbËmk k®wxd Kkw owxKêU†Ëlw gøgpÕZ pËâQ ËiwgwBlop xgxhdí BËlUÛxd… bÛgøwxbËZ Ìj†Ëlw Awgwk Awikw Awibwdy Kxk„ BËZwiËcø GKUw ÌkfwËkëo ÑZky pËtËQ Ëj gwvlwËbm DâP eÞjÖx£ß ËWhleËiëU Ggv oweöwB Gk ÌqË¢ GKxU exkxPZ Ìbm„ †kØZòeÔYê xKQ× owxKêËUk eÞþçZKwkK Ìbm Ìj†Ëlw xgËmðk xgxhdí Ìbm gøgpwk KkËZ ewkËQ„ DËbøw£ßwËbk GLd ÌoB ¸wìæ cwkYw GLd cyËk cyËk exkgZêd pËâQ Ìj gwvlwËbËm gËo DâP eÞjÖx£ßk jìèwvËmk xWRwBd KËk eÞWwƒmËd jwItw oºg„ GK Kawt, gwvlwËbËm eÞjÖx£ßk dZ×d GKxU §wk DËdôwPd KkËld xbbwk Bolwi„
        xbbwËkk iËZ, xZxdB GKiw¢ gøx£ßZò xjxd ÌKgl gwvlwËbËm GckËdk GKxU ÌKwóewxd eÞxZÅwk §wk DËdôwPd KkËld„ AwMwiyËZ gwvlwËbËm ptËZw Gid AwkI ÌKwóewxd eÞxZÅw ewËg Ggv gwvlwËbm BËlƒÛxd… bÛgø xWRwBËdk ÌqË¢ xgËmðk DdíZ Ìbm†Ëlwk owËa eÞxZËjwxMZwt dwiËZ ewkËg„ Awk Awt KkËg eÞP×k ÑgËbxmK iÖbÛw Ggv NÖPwËg Zlwxgpyd S×xrk gbdwi„ 
        iÔlZ: xbbwËkk jÖ£ßkwÄÛ ÌaËK ËbËm xfËk Awowk eÞcwd DË¥mø pËâQ ÌbËmk Rdø xKQ× Kkw„ Awk GB eÞxZšw xdËtB Z^wk oiþæ Aaê, Ìicw I mÛi xbËt eÞxZÅw KËkËQd ewItwk AwB xo-Gk iZ GKxU oºwgdwit owxKêU xWRwBËdk eÞxZÅwd„ eÞxZÅwdxU MrËZ Z^wËK eÞxZxdtZ eÞP×k eÞxZg¬KZwk iËcø erËZ pËâQ„ eÞcwd oioøw pËâQ GLwËd ËKwd okKwky eÙÅËewnKZw ewItw jwt dw„ ZwËbk xWRwBËdk ÌqË¢ Ìj iøwdÖføwKPwxkv owËewUê eÞËtwRd Zwk Rdø ZwËbkËK ÌjËZ pËâQ Pyd, iwlËtxmtw, ZwBItwd, xoŠweÖk I Rwewdop xgËmðk xgxhdí ÌbËm„ GLwËd ÌKwd iwËKêU ÌdB jwËbk KwËQ ZwËbk ÑZky eÞWwƒ†Ëlw xg¢ßy KkËZ ewËkd„ þÿwdyt gwRwk I Ìhw£ßw GKUw gr oioøw„ 
        Rdwg xbbwk Ìqwh eÞKwm KËk gËld, GLwdKwk xgxdËtwMKwkykw AËdK xexQËt AwËQd„ pwB ÌUKËdwlxRËZ xgËdwËtwM Kkw gøx£ßMZ gøgowt Ggv ÌbËmk Rdø KZUw lwhRdK Zw ÌgwSwk iZ exkËgm GLwdKwk xgxdËtwMKwkyËbk iËcø ÌdB„ BdËhýUkËbk GB iwdxoKZwk KwkËY AwiwËbk Ìbm ¢ßiwìñËt xgËmðk DdíZ Ëbm†Ëlwk Z×ldwt xexQËt jwËâQ„ AwiwËbk ewmðêgZêy Ìbm hwkZ BËZwiËcø G ÌqË¢ AËdKbÔk GxMËt ÌMËlI Awikw AËdK xexQËt AwxQ„ 
        AgKwVwËiw Ggv ËjwMwËjwËMk ÌqË¢ BëUwkËdËUk cyk MxZ GKUw gr oioøw„ AwiwËbk owgËixkd KøwglUw GLdI pwËZk iËcø AwËoxd„ Zaø ewPwk pItwk hËt AwiwËbk dyxZ xdcêwkKkw AwìæRwxZêK owgËixkd KøwgËlk owËa jÖ£ß pgwk eÞþæwg dwKP KËk ÌbmËK Zaø eÞjÖx£ß ÌaËK xexQËt xbËtËQd KËtK jÖM„ 
        GZboËZòI Rdwg xbbwk xgmðwo KËkd gwvlwËbm GKoit DâP eÞjÖx£ß oóedí Ìbm†Ëlwk KwZwËk b^wrwËZ oqi pËg„ ewItwk AwBxo-Gk iwcøËi ÌKgliw¢ jw¢w ÂkØ pËtËQ„ xbbwËkk iËZ ZwËbk eÞai iwBl ÌýUwdxU ARêd KkËZ ÌeËkËQd„ Z^wkw GUwËK AwkI eÞowk KËk GKUw AwìæRêwxZK iwËdk Ìoxi-K«wƒk ÌKwóewxdËZ kÕewìæk KkËgd„ ÌjLwËd xPe xWRwBd ÌaËK ÂkØ KËk GKxU exkeÔYê bÛgø ÑZkyk og†Ëlw ejêwt AxZ¢ßi KËk GKxU eÞWwƒ gwRwËk xdËt AwoËgd„ Awmw Kkw jwt, AwMwiy KËtK gQËkk iËcø gwvlwËbËmk eÞai eÞxZxÅZ Ìoxi-KdWwƒwk ÌKwóewxd xpËoËg Zwkw AwZíeÞKwm KkËgd Ggv ZwËbk ÌKwóewxdk G jw¢w xgËmðk gÉ iwdÖn RwdËg„ BËZwiËcø Z^wkw gwvlwËbËm gËoB 10/12 xU eÞWwƒ xWRwBd KËkËQd jwk bÖ’xU BËZwiËcø gwRwËk AwËQ Ggv Adø†Ëlw xgxhdí ejêwËt AwËQ, Ìj†Ëlw AwMwiy GK ÌaËK Ìbr gQËkk iËcø gwRwËk AwoËg„ Awk G cwkw AgøpZ awKËl Awmw Kkw jwt, AwMwiy GK bmËKk iËcø gwvlwËbm pwB ÌUKËdwlxRk Ìbm xpËoËg exkxPxZ ewËg„

exkgwxkK Rygd :         
        Rdwg xbbwk Bolwi 1995 owËl owZqykwk ÌiËt fwpxibw oÖlZwdwk owËa ÑggwxpK oÔË¢ Awg¦ pd„ þèy KxóeDUwk owËtËëo MÞwRÖËtU„ gZêiwËd xZxd GKxU eÞwBËhU xgmðxgbøwlËt xmqKZw KkËQd„ xZxd GK Kdøw oìæwËdk RdK„

oóewbdw :
Ìiw: pwowdÔŒwiwd (xgeÖl)
mwxiDl Awxid (mwìæ)