exkPt :
Lwd xUeÖ oÖlZwd; GKRd xgxmÄ iÖx£ßËjw¦w I gxnêtwd kwRdyxZxgb„ 1950 owËlk 13B xWËo¹k Rdô MÞpY KËkd GB KÚxZ oìæwd„ LÖldw ÌRlwk WÖiÖxktw DeËRlwk cwiwxltwk Rxibwk gwry Aaêwu iwiwk gwryËZ Zwk Rdô„ bwbwk gwry drwBl ÌRlwk drwBl awdwk Px«gkeÖk BDxdtËdk ÌMwtwl gwZwd MÞwËi„ xeZw Aw²Öl pwxib Lwd ÌemwMZhwËg ZwlÖKbwk xQËld„ iw AwdRygd Awkw ÌgMi xQËld MÙxpdy„ bwbw xQËld gÙxUm mwodwiËl jËmwk ÌRlwk Adwkwxk iøxRËýUÛU„ ekgZêyËZ xZxd xexh KwDxëoËlk Ìi¹wk pËtxQËld„ ÌQwU Ìglwt bwbw-bwbyk iÙZ×øk KwkËY Zwk xeZw dwdw gwryËZ gr pËtxQËld Ggv ÌoLwËdB goxZ þÿwed KËkd„ xUeÖ oÖlZwd xZd hwB I Pwk ÌgwËdk iËcø 5i Ggv hwBËbk iËcø x§Zyt„ gr hwB xQËld owvgwxbK„ ÌQwU hwBI kwRdyxZxgb„ LÖldwt ox¢ßt kwRdyxZk oËŠ RxrZ xZxd„

xmqwRygd :
xmqwRygd ÂkØ pt 1956 owËl; WÖiÖxktwk kNÖdwaeÖk MÞwËik ewVmwlwËZ„ x§Zyt ÌmÛYyËZ erwKwlyd gwgw KøwëowËk iwkw ÌMËl xUeÖ oÖlZwd AxhhwgKpyd pËt eËrd„ Goit ÌlLwerwk Rdø Z^wËK jËmwËkk ÌlwdAxfo ewrwt iwiw gwry PËl AwoËZ pt„ 1964 owËl jËmwk oxóildy Æ×Ël 8i ÌmÛYyËZ hxZê pd xZxd„ 1967 owËl GB Æ×l pËZ Go. Go. xo ewm KËkd„ eËk hxZê pd jËmwk okKwky Gi.Gi KËlËR„ xgnt xpËoËg ÌgËQ Ìdd gwxdRø xghwM„ AwBtÖg-ËiwdwËti mwod AwiËl ox¢ßthwËg xZxd Qw¢ kwRdyxZk oËŠ RxrËt eËrd„ GB AekwËc KËlR KZÚêeq Z^wËK 1968 owËl gxpûKwk Kkwk xo¦wìæ xdËl, xZxd UÛwëofwk owxUêxfËKU xdËt PËl jwd drwBl xh˃wxktw KËlËR„ 1969 owËl xZxd GBP Go xo ewo KËkd„ eËk Awgwk jËmwk okKwky Gi. Gi KËlËR xfËk xMËt xg.Ki-G hxZê pd„ xWMÞyËZ erwKwlyd ËbËm þñwcydZw jÖ¦ ÂkØ pËl xZxd jÖ˦ PËl jwd„ jÖ¦ ekgZêyKwËl 1972 owËl GKB KËlR ËaËK xg. Ki. ewo KËkd„
1972 owËl Zwk DËbøwËM jËmwËk mpyb ixmtÖk kpiwËdk dwËi GKxU ‘l’ KËlR eÞxZxÅZ pt„ eËk xdËRk eÞxZÅw Kkw l KËlËR erwÂdw ÂkØ pËkd„ l KËlËRk Qw¢ xpËoËg xUeÖ oÖlZwd eÞai gËnêk oóedí KËkd„ Gkek kwRÐdxZËZ GËZwUwB IZeZ hwËg RxrËt eËrd Ìj, Ìmn ejêìæ Zwk Awk fwBdwl ekyqw Ìbtw pËt IËVxd„
1975 owËl gŠg× ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk pZøwKwË«k eÞxZgwb Kkwk AekwËc owixkK okKwËkk pwËZ ÌMÞfZwk pd GB gxnêtwd kwRdyxZxgb„ XwKw ÌKëbÛyt KwkwMwk pt Zwk xVKwdw„ GLwËdB KwËU Zwk gëby Rygd„ KwkwMwËk gëby Agþÿwt 1976 owËl Gl. Gl. xg fwBdwl ekyqwk Rdø AwËgbd KËkd xZxd„ xgmðxgbøwlt KZÚêeq 1977 owËl l ÌoËK« Btwk fwBdwl ekyqwt Avm Ìdtwk AdÖixZ Ìbt„ ekyqwk AwËMk xbd Z^wËK XwKw ÌKëbÛyt KwkwMwk ÌaËK þÿwdwìæk Kkw pt jËmwk KwkwMwËk„ GB KwkwMwËk gËo ekyqw xbËt xZxd Gl. Gl. xg ewo KËkd„ 1977 owËlk Aw˃wgËk xZxd KwkwMwk ÌaËK iÖx£ß ewd„ 1978 owËl gwk KwDxëol ekyqwt Avm xdËt AøwWËhwËKUmye ARêd KËkd Ggv AwBd Ìemwt ÌjwM Ìbd„ gwk KwDxëol pËZ pwBËKwUê xWxhmËd eÞwKxUo Kkwk Rdø xZxd 1985 owËl odb ewd„

KiêRygd :
Lwd xUeÖ oÖlZwd 1972 owËl jËmwk ÌaËK eÞKwxmZ ow®wxpK xgùeg dwËi GKxU ex¢Kw eÞKwm KËkd„ oóewbdwk bwxtZò Ìdd xdËRB„ 1975 owËl RwZyt okKwk eÞxZÅwKwËl ow®wxpK xgeög g pËt jwt„ xUeÖ oÖlZwËdk KwkwiÖx£ßk ek ZuKwlyd xRtw okKwËkk KwËQ ow®wxpKxU eÖd:eÞKwËmk AwËgbd KËkd„ xKìæ owixkK okKwk AdÖixZ Ìbtxd„ eËk owvgwxbKZw Ìemw ZøwM KËk xZxd eÖËkweÖxk AwBd Ìemwt xdËtwxRZ pd„
1989 owËl xUeÖ oÖlZwd jwËmwk ÌRlw gwk GËowxoËtmËdk oóewbK xdgêwxPZ pd„ xZxd jËmwk gwËkk oóewbK awKw Agþÿwt H gQËkB AdÖxÅZ gwvlwËbm gwk KwDxëoËlk oboø eËb eÞxZ§xëbZw KËkd„ H xdgêwPËd xUeÖ oÖlZwËdk eÞxZ§ëby xpËoËg xjxd xgRty pËtxQËld 1990 owËl Zwk AwKxûôK iÙZ×øk KwkËY Lwd xUeÖ oÖlZwdËK gwk KwDxëoËlk xdgêwxPZ oboø xpËoËg ÌNwnYw Kkw pt„ eËk xZxd 1991 owl ÌaËK 1992 owl ejêìæ bqZwk owËa gwk KwDxëoËlk oboø xpËoËg bwxtZò ewld KËk oÖdwi ARêd KËkd„ 1995 owËl AdÖxÅZ gwvlwËbm gwk KwDxëoËlk xdgêwPËdI eÞxZ§xëbZw KËkd xZxd„ Ggwk xgeÖl ÌhwËUk gøgcwËd Rtlwh KËkd xZxd„ gwk KwDxëoËlk oboø xpËoËg xZxd Aaê xgntK KxixU Ggv GKB oËŠ gwk KwDxëol UÛwBgÖødwËlk oboø xpËoËg KwR KËk oflZw ARêd KËkd„ gZêiwËd xZxd AwBd Ìemwt xdËtwxRZ AwËQd„ Q×xUk xbËd xZxd PËl jwd MÞwËi„ G oit xZxd KwR KËkd xdËRk KÚxn LwiwËk„

ewxkgwxkK Rygd :
1982 owËlk 17B A˃wgk LÖldwk ÌiËt ÌRoxid Awkw ÌgMiËK xgËt KËkd xZxd„ gZêiwËd Zwk þèy GKxU eÞwBËhU ÌixWKøwl KËlËRk MwBdy xghwËMk eÞcwd xpËoËg KiêkZ AwËQd„ ewxkgwxkK RygËd xZxd bÖB eÖ¢ oìæwËdk RdK„ gr ÌQËl ÉiwtÖi oÖlZwd (owbwg) Gl. Gl. xg Adwoê fwBdwl BtwËkk Qw¢ Awk ÌQwU ÌQËl RÖgwËtk oÖlZwd (Ëelg) G ÌlËhËl erwÂdw KkËQ„

iÖx£ßjÖ˦ AvmMÞpY :
1969 owËlk Qw¢-MYAwËëbwlËd ÌdZÚZò Ëbd xUeÖ oÖlZwd„ GB AwËëbwlËdk ÂkØËZ jËmwËkk Gi. Gi. KËlR ÌaËK Zwk ÌdZÚËZò eÞai xixQl Ìgk pt„ Goit xZxd jËmwËkk Qw¢ oiwËRk KwËQ gøweK exkxPxZ lwh KËkd„ ÂcÖ Qw¢ oiwËR dt eÖËkw jËmwËk AËdK RdxeÞtZw lwh KËkd„ 1969 owËlk MYAwËëbwlËdk ek ek jËmwk ÌRlw Qw¢lyËMk oËóild AdÖxÅZ pt Ggv IB oËóilËd ÌRlw Qw¢lyËMk ohwexZ xdgêwxPZ pd Lwd xUeÖ oÖlZwd„ G oiËt AwBtÖg LwËdk eZd Ggv Btwxptw LwËdk qiZw MÞpËYk ek RwZyt xdgêwPËdk ÌNwnYw AwËo„ Gk xKQ×xbd ek jËmwËk iÖoxli lyËMk ÌdZw dÔkØl AwiyËdk AwMid xdËt MY eÞxZËkwc oÙxÄ KËkxQËld„ G NUdwt Lwd xUeÖ oÖlZwdop 6 RËdk xgkØ˦ owixkK AwbwlËZ iwilw pt„ xgPwËk Z^wËbk 6 iwËok Kwkwb« pt„ xZxd gŠg×k xdËbêËm ÌMÞfZwk GxrËt ’70-Gk xdgêwPdy eÞPwkYwk Rdø P›MÞwi I LÖldwk xgxhdí AéËl Agþÿwd KËkd„ xdgêwPËd AwItwiy lyËMk gøweK xgRËtk ek gŠg×k oËŠ XwKwt ewxKþæwËdk ZuKwlyd ÌeÞxoËWëU Btwxptw LwËdk ÑgVK pt„ ÑgVËK Lwd xUeÖ oÖlZwdop 6 RËdk xgkØ˦ Kkw iwilw eÞZøwpwk KkËZ gŠg× AdÖËkwc KËkd Btwxptw LwdËK„ Gk ËeÞxqËZ iwilw eÞZøwpwk pt„
1971 owËlk eÞai xbËK jËmwk Qw¢ ovMÞwi exknËbk ohwexZ xpËoËg Qw¢ oiwRËK ovMxVZ KËk gŠg×k xdËbêËm Zwkw omþè lrwBËtk Rdø eÞþçxZ Ìdd„ Goit GK xgËmn iÖÉËZê ZwËbk xixQËl ewxKþæwd Ëodwgwxpdy †xl Pwlwt„ 3kw iwËPêk ËoB xixQËl jËmwËk eÞai mpyb pd PwkØgwlw„ PwkØgwlw jLd †xlxg¦ pd xUeÖ oÖlZwd xQËld Zwk ewËmB„ PwkÖgwlwk ikËbp xdËt kwReËa Ìoxbd xixQl KËkxQl Qw¢ oiwR„ 1971 owËlk 23Ìm iwPê xdtwR ewKê xpËoËg exkxPZ KwËlƒËkU itbwËd ié ÑZxk KËk AwdÖÅwxdKhwËg þñwcydZwk eZwKw DË£wld KËkd xUeÖ oÖlZwd I Z^wk kwRÐdxZK opËjw¦wkw„ G oit xZxd omþè ÌþñâQwËogK gwxpdyk Axhgwbd MÞpY KËkd„ Ìo bÔlêh iÖpÔËZêk Qxg GLdI jËmwk BdxýUxUDU ewgxlK lwBËgÛxk I jËmwk ÌodwxdgwËok RwbÖNËk ovkxqZ AwËQ„
1971 owËlk 25Ëm iwPê kwËZ ewK Ëodwgwxpdy jLd omþè pwilw Pwlwt ZLd Lwd xUeÖ oÖlZwd xQËld Gi. Gi KËlËRk-gZêiwdeÖkwZd ËpwËýUËl„ Ìo oit Qw¢-RdZwËK xdËt Zwkw KøwëUdËiëU ovlMí AwkgeÖk ÌiwËr gøwxkËKW xbËt eÞxZËkwc MËr ÌZwËld„ ewK ÌodwËbk MxZËkwc Kkwk Rdø Ìj Ìgwiw pwilw PwlwËdw pt Zwk ÌdZÚZò xQËld Lwd xUeÖ oÖlZwd„ eÞai bfw gøaê pËt kw¢ 1Uwk xbËK ewK Ëodwgwxpdy Awgwk mpËk eÞËgm KËk„ Zwkw Gi. Gi. KËlËRk ÌpwËýUËl gøweK Zlöwoy Pwlwt„ Lwd xUeÖ oÖlZwdËK ÌLw^RwLÖxR KËk dw ÌeËt gB I Awogwge¢ xdËt jwt„ Lwd xUeÖ oÖlZwd H kwËZ ËpwËýUËl Agþÿwd dw Kkwt eÞwËY Ìg^ËP jwd„ ekxbd 26 iwPê oKwl ÌaËK ewK Ëodwgwxpdy Lwd xUeÖ oÖlZwdËK cxkËt xbËZ 50 pwRwk UwKw eÖkÆwk ÌNwnYw KËk; iwBËK ÌNwnYw Ìbt„ Z^wËK gwk gwk AwZíoieêËYk Rdø glw pËlI xUeÖ oÖlZwd mpËkk KwRy ewrwt xiTw ixZËdk gwryËZ AwZôËMwed KËk awËKd„ ÌoLwËd bÖ’xbd AgþÿwËdk ek 27 iwPê PËl jwd pwowd xmglyk gwxrËZ„ GB Agþÿwt gŠg× I kwRÐdxZK opewxVËbk oÌŠ ÌjwMwËjwM KËk eÞxZËkwc ovMÞwËik iwdxoK eÞþçxZ ÌRwkbwk KËkd„ 30 iwPê BxeAwwk I BýU ÌgŠl ÌkxRËiËëUk oËŠ jÖ˦ ewK pwdwbwk gwxpdy ekwxRZ pËl mpk iÖ£ß pt„ G oit Lwd xUeÖ oÖlZwËdk ÌdZËÚZò xixQl Ìgk pt Ggv Kª xmùey mwp Ìiw: ÌiwkËmb kwReËa RwZyt oŠyZ exkËgmd KËkd„
eËk ewK pwdwbwk gwxpdy Awgwk mpËk eÞËgm KkËl xZxd jËmwk mpk ÌQËr drwBËl Agþÿwd Ìdd„ Gk bÖ’xbd ek xZxd gwNwkewrw, WÖiÖxktw I ixdkwieÖËk AwZíËMwed KËk owvMVxdK KwR KËkd„ pwdwbwkËbk Aw¢ßiËYk GK ejêwËt BxeAwk oboøkw Q¢hŠ pËl xUeÖ oÖlZwd hwkZ jwd iÖx£ßjÖ˦k eÞxmqY xdËZ„ ÌRdwËkl Ioiwdyk oËŠ ÌjwMwËjwM pËl Z^wk xdËbêm I ÌdZÚËZò gwvlwËbËmk ÌdZÚþÿwdyt Qw¢Ëbk xdËt GKxU Ìþemwl AewËkmwd MÞØe MVd KËk ZwËbk xdËt xgpwËkk PwK×xltwËZ omþè ÌUÛxdv Ìdd xZxd„ ÌoLwËd ÌUÛxdv ÌmËn xfËk AwËod ÌbËm„ þñwcyd gwvlwËbm okKwk ZwËËK jËmwk ÌoƒËk ýU×ËWëU exlxUKøwl xltwËR^w Axfowk xpËoËg xdËtwM Ìbd„ ZuKwlyd Ìoƒk Kiw«wk ÌiRk Ioiwd Z^wËK bwxtZò gÖxSËt Ìbd„ xZxd jËmwk ÌoƒËk ÌMxklw Ìjw¦wËbk kwRÐdxZK ÌdZÚZò xbËt AMÞok Kkwk bwxtZò ewld KËkd„ eÞËZøKxU AewËkmd KøwËóe xMËt ZwËbk ovMxVZ KËkd Ggv eÞxmqY Ìbd„ Zwk ekwiËmê xgxhdí ipK×iw I awdwt Gf. Gf Kiw«wk xdËtwM Ìbd owg-Ìoƒk Kiw«wkkw„
ÌP#MwQwt RwpwŠykeÖk MÞwËi GËo omþè opËjw¦wËbk xdËt Agþÿwd MÞpY KËkd Ggv ÌP#MwQwk oóiÖL jÖ˦ Ìdd xUeÖ oÖlZwd„ G jÖ¦ pËtxQl ËP#MwQw awdwk ËgxmkhwM GlwKw RÖËr„ bÖ’eqB G jÖ˦ UøwvK gøgpwk KËk„ xi¢ gwxpdy jÖ£ß pItwt GxU htwgp jÖ˦ kÕe Ìdt„ AgËmËn pwdwbwkkw xUKËZ dw ÌeËk AËdK qtqxZk ek 3kw xWËo¹k xeQÖ pVËZ gwcø pt„ 7B xWËo¹k jËmwk iÖ£ß pt„ 16B xWËo¹k AwËo PÔrwìæ xgRt„
gZêiwËd Lwd xUeÖ oÖlZwd iÖx£ßËjw¦w ovpxZ exknËbk ËKëbÛyt KxixUk AdøZi hwBo ÌPtwkiøwd xpËoËg bwxtZò ewld KkËQd„

kwRÐdxZK Rygd :
1966 owËl jËmwk oxóildy Æ×Ël 10i ÌmÛYyËZ erwKwlyd xZxd kwRdyxZk oËŠ jÖ£ß pd„ Goit xZxd AËdK Qw¢ËK Qw¢lyËMk oboø KËkd„ Ggv Qw¢lyMËK owvMVxdK hwg mx£ßmwly KËkd„ GËZ ÌRlw Qw¢lyËMk ÌdZwkw LÖxm pËt H oiËtB Z^wËK jËmwk mpk Qw¢lyËMk owcwkY oóewbËKk bwxtZò Ìbd„ 1967 owËl jËmwk ÌRlw Qw¢lyËMk owcwkY oóewbK ewxkgwxkK KwkËY P›MÞwËi PËl ÌMËl bwxtZò Ìbtw pt xUeÖ oÖlZwdËKB„ 1968 owËl Qw¢lyËMk oËóilËdk iwcøËi jËmwk ÌRlw Qw¢lyËMk owcwkY oóewbK xpËoËg xZxd eÖd:xdgêwxPZ pd xZxd„ 1969 owËl Qw¢ MYAhÖø¤wËd jËmwk AéËlk ÌdZÚZò Ìbd Lwd xUeÖ oÖlZwd Ggv 1969 owËl AdÖxÅZ ÌRlw Qw¢lyM oËóilËd xZxd ÌRlw Qw¢lyËMk ohwexZ xdgêwxPZ pd„ ÌRlw Qw¢lyËMk ohwexZ xpËoËg 1970 owËlk xdgêwPd I 1971 Gk omþè iÖx£ßjÖ˦ ÌdZÚZò Ìbtwk iwcøËi jËmwk ÌRlwk Awewik RdMËdk KwËQ xZxd RdxeÞtZw ARêd KËkd„
XwKw xgmðxgbøwlt ÌaËK DâP xmqw Ìdtwk DË¥Ëmø XwKwt AwËod Lwd xUeÖ oÖlZwd„ xKìç gŠg× Z^wËK jËmwËkk RwZyt kwRdyxZËZ ÌjwM Ìbtwk xdËbêm Ìbd„ gŠg×k AwËbm Aiwdø KkËZ ewËkdxd xZxd„ XwKw pËZ jËmwËk xfËk xMËt AwItwiy lyËMk kwRdyxZËZ ËjwM Ìbd Ggv þÿwtyhwËg jËmwËk gogwo ÂkØ KËkd„ 1972 owËl gŠg× Z^wËK jËmwk ÌRlw AwItwiy lyËMk owvMVxdK oóewbK xpËoËg bwxtZò Ìbd„ gŠg×k AZøìæ ÌoíphwRd xQËld Lwd xUeÖ oÖlZwd„
1975 owËlk 15B AwMýU gŠg× oexkgwËk xdpZ pzItwk ek gxëb pd xUeÖ oÖlZwd„ bÖB gQk KwkwËhwËMk ek iÖx£ß ÌeËt jËmwk ÌRlw AwItwiy lyMËK eÖd:ovMxVZ KkËZ oËPÄ pd„ 1978 owËl Z^wk DËbøwËM jËmwk ÌRlw AwItwiy lyËMk oËóild AdÖxÅZ pt Ggv GËZ jËmwk ÌRlw AwItwiy lyËMk owcwkY oóewbK xdgêwxPZ pd xZxd„ Gk ek ekB gwvlwËbm AwItwiy jÖglyËMk oËóild AdÖxÅZ pt; GËZ Z^wËK ÌKëbÛyt KxixUk ÌeÞxoxWtwi oboø xdgêwPd Kkw pt„
1982 owËl Gkmwb okKwk qiZw bLËlk ek AwItwiy lyËM AwbmêMZ iZ xgËkwc ÌbLw xbËl xZxd owcwkY oóewbËKk bwxtZò ÌaËK AgøwpxZ Ìdd„ eËk xZxd jËmwk ÌRlw AwItwiy lyËMk GKRd oboø xpËoËg bwxtZò ewld KËkd„ GK ejêwËt eÞwt 8 iwo xZxd gwvlwËbm KÚnK mÛxiK lyËMk pËt KwR KËkd„ ekgZêyKwËl Awgwk AwItwiy lyËM xfËk jwd Ggv ËRlw KxixUk oboø xpËoËg bwxtZò ewld KËkd„ 1995 owËl AwgwkI jËmwk ÌRlw AwItwiy lyËMk ohwexZ xdgêwxPZ pd„
1991 owËl eéi RwZyt ovob xdgêwPËd AwItwiy lyM iËdwdyZ eÞwaêy xpËoËg jËmwk-5 (ixdkwieÖk) pËZ xdgêwxPZ pd Lwd xUeÖ oÖlZwd„ G oit xZxd eÞxZkqw iìèYwlËtk ovobyt KxixUk oboø xpËoËg bwxtZò ewld KËkd„ Goit ovobyt KxixUk ohwexZ eÞcwdiìèyk oËŠ AwËlwPdw KËk dwdw oioøw oiwcwËdk ÌPÄw KËkd xZxd„ 1995 owËl AwItwiylyËMk ovob oboøkw ovob pËZ ebZøwM KËkd„ eËk 1996 Gk 1lw ÌfgÛØtwxk 6Å RwZyt ovoËb xdgêwPd AdÖxÅZ pt„ AwItwiy lyM G xdgêwPd gRêd KkËl xZxd xdR GlwKwtI xdgêwPd eÞxZËkwc AËëbwld MËr ÌZwËld„ GK ejêwËt okKwk ebZøwM KkËZ gwcø pt„ fËl 1996 owËlk 12B RÖd 7i RwZyt ovob xdgêwPd AdÖxÅZ pt„ xZxd AwItwiy lyM iËdwdyZ eÞwaêy xpËoËg jËmwk -5 Awod ÌaËK eÞxZ§xë§Zw KËk xgRty pd„ ovob oboø xpËoËg xZxd ÌjwMwËjwM iìèYwlËtk ovobyt KxixUk oboø xdgêwxPZ pd Ggv xgšwd I eÞjÖx£ß iìèYwlËt ovobyt KxixUk oboø xpËoËg bwxtZò ewld KËkd„ GB ovobyt KxixUËZ awKw Agþÿwt 2001 owËl eÔgê BDËkwËek Ìbm pwËŠxkk kwRcwdy gÖbwËeËýU BDËdwÆk AwpgwËd xgmð xgšwd oËóilËd xZxd gwvlwËbËmk eÞxZxdxc xpËoËg ÌjwM Ìbd„ oËóilËd gwvlwËbm ÌkRÖËlmd iÖh KËk lxgv-Gk iwcøËi AdÖËiwbËdk Rdø Z^wkw oflhwËg KwR KËkd„
2001 owËl KidIËtla ewlêwËiËëUk GKxU AxcËgmËd eÞxZxdxc xpËoËg xZxd l«Ëd jwd Ggv ÌoLwËd pwDR Ag lWêo Ggv pwDR Ag Kiëo-Gk xgxhdí Ìoxidwk I AwËlwPdwt Avm Ìdd„ G Qwrw, GB ovobyt KxixUËZ ÌjwMwËjwM, exkgpd I DdítËdk Rdø xgËmn KËk xgAwkxUxoËK DdíZ Kkwk Rdø GKxU ÌjwMwËjwM iìèYwlt oóexKêZ ovobyt owg KxixUk AwpgwtK xpËoËg ekwimê Ëbd„ Gk ek xZxd hwkËZk exkgpd gøgþÿw ÌbLËZ jwd Ggv exúPi gwvlwk exkgpd iìèyk oËŠ GKwxcKgwk AwËlwPdw KËkd„
1996 pËZ 2001 owl ejêìæ oxVKhwËg KwR exkPwldw Kkwk ek 2001 owËl AdÖxÅZ 8i RwZyt ovob xdgêwPd„ GËZ AwItwiy lyM iËdwdyZ eÞwaêy xpËoËg xZxd eÞxZ§xë§Zw KËk ekwxRZ pd„ ZËg, 1996 Gk Z×ldwt 2001 owËl eÞwt 25 pwRwk ÌhwU Ìgxm ewd„ xZxd iËd KËkd KwkP×xek iwcøËi ÌoLwËd 90 hwËMk Ìgxm ÌhwU KwxýUv ÌbLwËdw pËtxQl„ Ìo KwkËY Zwk ekwRt„
2008 owËlk 29Ìm xWËo¹k AdÖxÅZ 9i RwZyt ovob xdgêwPËd Lwd xUeÖ oÖlZwd AwItwiy lyM pËZ iËdwdtd ÌeËt xdgêwPËd Avm Ìdd Ggv xgRty pËt RwZyt ovob oboø xpËoËg gZêiwËd bwxtZò ewld KkËQd„
BËZwiËcø ovob KZÚêK MxVZ iÖx£ßjÖ¦ xgntK iìèYwlËtk I okKwky xpowg oóexKêZ ewlêwËiëU ÌýUx«v KxixUk oboø xdgêwxPZ pËtËQd xZxd„ GQwrwI xZxd RwZyt ovoËbk þeyKwk KZÚêK LÖldw xgmðxgbøwlËt xoËdU oboø iËdwxdZ pËtËQd„ gZêiwËd bqZwk oËŠ DËlöxLZ bwxtZò ewld KdkËQd Lwd xUeÖ oÖlZwd„

RdKløwYiÔlK KiêKw« :
Lwd xUeÖ oÖlZwd ek ek bÖBgwk ovob oboø xdgêwxPZ pËt xdgêwPdy GlwKw ixdkwieÖËk gøweK Ddítd KËkËQd„ ovob oboø xdgêwxPZ pItwk AwËM Z^wk xdgêwPdy GlwKwt ÌKwd ewKw kwþæw xQl dw„ xZxd ÌoLwËd eÞwt 400 xKËlwxiUwk xeËPk kwþæw xdiêwY KËkËQdeÞxZÅw KËkËQd 134 xU dZ×d ÌgokKwky eÞwBiwxk Æ×l„ ÂcÖ ZwB dt, Z^wk oit eÞxZxÅZ pËtËQ AËdK iwcøxiK Æ×l I iwbÛwow Ggv 10xU KËlR„ eÞxZÅw KËkËQd þñtvx¢ßt ÌUxlËfwd G…ËP™„ DeËRlwk eÞwt bÖB-ZÚZytwvËm elöy xgbÖu Ëe^#ËQ Ìbtwk Rdø xZxd xgËmn DËbøwM xdËtËQd„ GLwdKwk Rlwg¦Zw xdkoËd dby ÌaËK exl AeokËYk Rdø gøx£ßMZhwËg Ìj DËbøwM xdËtxQËld ekgZêyËZ Zw okKwky DËbøwËM exkYZ pt„ Gk fËl LÖldw I jËmwËk ÌWÛËdR eÞKËùek iwcøËi G exl xdûKwmd KËk ÌoLwËd fol flwËdw oºg pËtËQ„ ekgZêyKwËl Awgwk ÌoLwËd oioøw ÌbLw xbËl xUeÖ oÖlZwd RdMYËK oËŠ xdËt oioøw oiwcwËdk Rdø AwËëbwld KËkd„ AxZËZ ovob oboø awKw Agþÿwt okKwky ËKwnwMwk ÌaËK Aaê xdËt MÞwiyY RdeËb AgËpxlZ dwky I eÖkØËnk dwdw eÞxmqËYk gøgþÿw KËkxQËld xZxd„ okKwky KiêKZêwËbk xdËt MÞwËi MÞwËi þñwþÿø I KÚxn xgntK xgxhdí Ìoxidwk KËk RdMdËK þñwþÿø, KÚxn, eÂewld I iuoø Pwn oóeËKê oËPZd KkËZ KwR KËkËQd„ GËZ DeKÚZ pËtËQ GlwKwk RdMY„

xmqw I owvÆÚxZK ovMVËdk owËa oóeÙ£ßZw :
kwRdyxZk ewmwewxm xgxhdí xmqw I owvÆÚxZK ovMVËdk oËŠ jÖ£ß ÌaËK G†Ëlwk DdítËd xgËmn Agbwd ÌkËLËQd Z×ËLwr GB kwRdyxZxgb GøwWËhwËKU Lwd xUeÖ oÖlZwd„ Ìjog xmqw eÞxZÅwËdk ohwexZ xpËoËg bwxtZò ewld KËkËQd Ìo†Ëlwk iËcø kËtËQ- ixdkwieÖk xWMÞy KËlR, e^wPgwxrtw iÖË£ßmðky xWMÞy KËlR, ibdeÖk oxóildy xWMÞy KËlR, kwRM™ xWMÞy KËlR, K×Ëtwbw KËlxRËtU Æ×l, elwmy KËlxRËtU Æ×l Ggv ewmËRwKw iwcøxiK xgbøwlt„
AwRygd oboø xpËoËg jÖ£ß ÌaËK Ìj oKl owvÆÚxZK ovMVËdk DdítËd KwR KËkËQd Ëo†Ëlw pËlw-Ìbr’m gQËkk eÖkwZd jËmwk BdxýUxUDU ewgxlK lwBËgÛky, ÌdpwleÖk ewgxlK lwBËgÛky, LwdeÖk Liwkgwry ewgxlK lwBËgÛky Ggv kwRcwdy XwKwËZ AgxþÿZ gwvlw GKwËWiy„


owqwuKwk MÞpËY:
Ëiw: pwowdÔŒwiwd xgeÖl
owBbÖŒwiwd Z×nwk

oóewbdw:
Ëiw: pwowdÔŒwiwd xgeÖl
BKgwl Kxki xdmwd