kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfk„ Awol dwi Ìiwpwóib lÖZzfk kpiwd„ KwdwWwt eÞgwoRygd KwxUËtËQd gÉxbd„ eÞgwËoB Zwk owxpZøâPêwt D¤wd„ Ìo ÌbËmk xdtiwdÖjwty dwËik ÌmnwvmUw AwËM GËd gøgpwk Kkwk KwkËY xZxd kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfk dwËiB ÂkØ KËkd Zwk ÌlLwËlxL„ 
        2010 owl Agxc Z^wk kxPZ eÖþæËKk ovLøw oËZk„ iwSLwËd Ìiwpwóib lÖZzfk kpiwd dwËiI KËtKxU MÞìÿ kPdw KËkd xZxd„ ZËg kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfk dwËiB xZxd owxpZøwŠËd Ìgmy exkxPZ„ Z^wk kxPZ eÞaiMÞìÿ KwdwWw Kwxpdy 1993 owËlk gBËilwt ÌgýUËolwk xpowËg þñyKÚxZ ewt„ kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk xhdíciyê Dedøwo “ÌL^wR” ÌbËmk gËkYø dwUøKwk AcøweK iiZwRD¥yd Awpib Gk Ìbtw dwUøkÕe Ggv eÞLøwZ PlxâP¢Kwk Pwny dRkØl BolwËik exkPwldwt PlxâPË¢ AwZôeÞKwËmk ek RwZyt ÌUxlxhmËd gÉgwk eÞbxmêZ I eÞPwxkZ pËtËQ„ Zwk AowcwkY Aek GK oÙxÄ, eÞxZÅwewMl GK jÖgËKk ÌbmwìæËkk Kwxpdy xdËt kxPZ Dedøwo ‘Ìbmwìæky’ PlxâPË¢ xdxiêZ pgwk iËdwdtd xdËt okKwky owpwËjøk AwËgbËd fwBlgxëb„ 
        kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk ÌlLw xdkØË¥m, ÌkwW d¹k gx¢m, AiÙËZk owËd, kwxdf×eÖk xdgwêod, ekóekw, pÕbtjËìèk jìèYw, ewVKxeÞtZwt GLd Z×ËŠ„ 
        jËmwËkk AwéxlK eUhÔxiËZ oiËtk gwþægZwt Pki exkýf×Ud NËUËQ kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk eÞxZxU DedøwËo„ jËmwk ÌRlwk owxpZøwŠËd dykËg cykewËt xZxd DËV GËoËQd eÞai KwZwËk„ eÞPwkxgiÖL GB ÌlLËKk ÌlLw Ìbmwìækyk eéi ovÆkY, AiÙËZk owËd’k nÄ ovÆkY ekóekwk x§Zyt ovÆkYop og†Ëlw eÖþæËKk eÖd:eÖd: ovÆkY eÞiwY KËk kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk ewVKgÙx¦k Kaw„ Z^wk ogêËmn Dedøwo pÕbtjËìèk jìèYw G jwgZKwËlk GK Ìokw ÌlLdy! AowcwkY gwþægZwk ovximÛËd Z^wk ÌlLw BËZwiËcøB ewVKipËl AwËlwxPZ I dxëbZ pËtËQ„ 
        1950 owËl jËmwk ÌRlwk obk awdwk ÌlgÖZlw MÞwËi kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk Rdô„ xeZw Ìiwpwóib pwxdf Awxl xQËld GKRd ewU gøgowty„ iwZwk dwi kwxRtw ÌgMi„ dt hwBËgwËdk iËcø ogwk gr kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfËkk Ñmmg ÌKËUËQ MÞwËi„ ÌlgÖZlw eÞwaxiK xgbøwlt Ggv LwRÖkw Gi.Gd. xi¢ BxdxýUxUDmd ÌaËK jaw¢ßËi eéi I AÄi ÌmÛYy ÌmËn jËmwk mpËkk oxóildy Æ×Ël hxZê pd Ggv 1966 owËl oxóildy Æ×l pËZ iøwxUÛK ewm KËkd„ ekgZêyËZ jËmwk Gi. Gi KËlR pËZ xg, G Ggv XwKw xgmðxgbøwlt pËZ Gi, G ewm KËkd„ 
        1971 owËlk ÌmnhwËM jËmwk mpËkk eÖkwZd Kogwþÿ Aw²Öl AwxRR ÌkwËWk ikÉi Ðotb AwgÖl ÌpwËod owËpËgk Kdøw Ñotbw iwpf×Rw kpiwd xidw’k owËa xggwp gËd Awg¦ pd Ggv jÖ¦ËmËn RyxgKwk owËd oþèyK ewxr Riwd XwKwt„ ÌoB ÌaËK XwKwt gogwo„ 
        þèy iwpf×Rw kpiwd ÌlKowKêwo DâP gwxlKw xgbøwlËtk xmxqKw Ggv xdËR Jnc gøgowËt AwZíxdËtwËMk iwcøËi ÂkØ KËk ZwËbk dZ×d Rygd„ 
        ÌbËmk iÖx£ßjÖ˦k ek htwgp GK eÞxZKÓl Agþÿwk icøxbËt ÂkØ pt Zwk Rygd„ RygdjÖ˦k ÂkØËZ ÌoB eÞxZKÓlZwËK bÙsZwk owËa ÌiwKwËglw KËk xdxbêÄ GK RygdËgwËck xgmðwoËK owiËd ÌkËL l³ AxhšZwk AwËlwËK xZxd GxMËt PËld hxgnøËZk xbËK„ 
        jÖ˦w£k gwvlwËbËmk ÌoB oiËtk bÖxhêËqk iËcøB Rdô Ìdt Z^wk GK Kdøw Ggv GK eÖ¢„ xm eÖ¢-Kdøw lwld Ggv ovowk ewlËdk ÌgwSw iwawt xdËt xZxd xdÅw, oZZw, mÛi, GKwMÞZwk xgmðwËo AxgPl ÌaËK MËr ÌZwËld Z^wk gZêiwËdk xVKwdw„ xhdíciêy dwi Ggv dyxZk eÞgZêËd ÂkØ KËkd Jnc gøgow„ lwRfwiêw„ eÞgwpiwd KwËlk P袧 ÌoB lwRfwiêwB AwRËKk ÌbËmk ogêgÙpu LÖPkw Jnc xg¢ßtKwky eÞxZÅwd lwRfwiêw xlxiËUW„ gøx£ßMZ RygËd kpiwd Ìiwpwóib lÖZzfk obwlwey, g×guol, ÌoípekwtY Dbwk iwoxdKZwk iwdÖn„ Awbmêgwby G iwdÖnxU AwbËmêk owËa KLËdw AwËewn KËkdxd„ Ìo KwkËY gÉ xdKURdI Zwk oiwËlwPdwt iÖLk„ Zwk gÉ ÌlLdyËZ eËkwqhwËg DËV GËoËQ Zwk Gog RygdËgwËck xP¢„ 
        kpiwd Ìiwpwóib lÖZfËkk Ìokw ÌbLw : ÌbËmk iÖx£ßjÖ¦„ Ìokw iwdÖn : pjkZ Ìiwpwóib (o:)„ Ìokw gøx£ßZò : gŠg× ÌmL iÖxRgk kpiwd„ Ìokw AwRêd : þñwcyd gwvlwËbm„ Ìokw xmùey : Kxg†kØ kgyëbÛdwa VwK×k Ggv xgËbÛwpy Kxg KwRy dRkØl Bolwi„ Ìokw AxhšZw : PwkxbËKk þñwaêwËìñny AwZíyt-AdwZíyt iwdÖnRd, jwkw þñwaê D¦wËkk ek Q×Ër ÌfËl AZyZËK, Aagw gøaê pËt S^wxeËt eËr m¢ØZwt„ Zwk xeÞt f×l : Ìgly„ xeÞt iwdÖn : Awxbg-Awxlf-Awxkg-kwxdtw„ xeÞt RwtMw : Rdôþÿwd, jËmwk ÌRlwk ÌlgÖZlw MÞwi„